Home > Het NLP-proces > Innerlijke verwerking in het NLP-proces > Het NLP-filter Waarden
 

Het NLP-filter Waarden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NLP geeft ruim aandacht aan de verwerking van de informatie die je via je zintuigen binnenkrijgt. Die innerlijke verwerking wordt sterk beïnvloed door een aantal filters en een daarvan is het filter 'Waarden'. Waarden zijn de diep gegronde redenen waarom je iets wel of niet doet.

Je waarden ontstaan in grote lijnen gedurende drie perioden:

• je inprentingsperiode (pakweg de eerste 7 jaar van je leven), waarin je vooral van je ouders leert;
• je modelleerperiode (pakweg tot je 13e), waarin je vooral van je vrienden leert;
• je socialisatieperiode (pakweg tot je 21e), waarin je vooral je waarden aanleert die je relaties zullen beïnvloeden.

De meeste van je waarden zijn geprogrammeerd door een techniek van belonen en straffen. Je ouders, je leeftijdsgenoten, je helden, je collega's vormen allemaal bronnen van waarden. 

Waarden: de grote motivators

Waarden bepalen -vaak zonder dat je je daarvan bewust bent- wat je doet en niet doet. Als voor jou solidariteit een belangrijke waarde is, zul je eerder wat geven aan een collecte dan wanneer solidariteit voor jou geen rol speelt. Bovendien voel je je er dan goed bij wanneer je iets gegeven hebt, terwijl anders het gevoel misschien overheerst dat je er weer 'ingetuind' bent.

Je waarden vormen een filter: ze evalueren de informatie die bij je binnenkomt. Ze bepalen je gevoel of iets goed of slecht is en of je gelijk hebt of juist niet. Ze bepalen dus je gevoel bij bepaalde acties en leveren op die manier je primaire motivatie achter wat je doet.

Voor een doorslaggevend succes moet je 'congruent' zijn: alles wat je denkt, doet en voelt en er onbewust in je leeft, moet met elkaar in overeenstemming zijn. Wat je doet moet je diepste behoeften en wensen vervullen, anders heb je een innerlijk conflict en zal het je niet lukken om echt succesvol te zijn. Daarom is het belangrijk dat je je eigen behoeften kent en dus je belangrijkste waarden. Als je weet wat je belangrijkste waarden zijn, kun je jezelf op het diepste niveau sturen, motiveren en ondersteunen (dat geldt natuurlijk ook voor de mensen met wie je te maken hebt).

Je waarden zijn je overtuigingensysteem met betrekking tot goed en kwaad. Het zijn de zaken waar je fundamenteel naar toewerkt. Doe je dat niet, dan voel je je niet 'heel' en bevredigd. Het gevoel van congruentie komt voort uit het besef dat we in ons gedrag onze waarden naleven.

Hoe krijg je inzicht in je waarden en normen

Als je meer inzicht hebt in je eigen waarden en normen, kun je je eigen gedragskeuzes beter begrijpen (en bepalen). Dat inzicht betekent eigenlijk inzicht in welke waarden voor jou het belangrijkst zijn, ofwel inzicht in je eigen waardenhiërarchie. Een goede manier om achter dat waardensysteem te komen is de volgende.

Maak een lijst van je waarden

Waarden zijn vaak gekoppeld aan een context: je waarden voor je werk, je relaties, je gezin en je familie. Pak een context (bijvoorbeeld 'relaties') en stel jezelf op de volgende manier een aantal vragen (de onderstaande vragen zijn uiteraard als voorbeeld bedoeld):

• Vraag: Wat is voor jou het belangrijkst in een persoonlijke relatie?
• Antwoord: Het gevoel van steun.
• Vraag: Wat is belangrijk m.b.t. steun?
• Antwoord: Dat laat zien dat iemand van me houdt.
• Vraag: Wat is het belangrijkste aan iemand die van je houdt?
• Antwoord: Dat maakt me blij.
• Etc.

Het doel: door voortdurend te blijven vragen 'wat is het belangrijkste' ontstaat er een lijst met kernwoorden die te maken hebben met je waarden.

Zet je waarden in volgorde van belangrijkheid

De volgende stap is een beeld te krijgen van de belangrijkheid van je verschillende waarden. Daarvoor hoef je alleen de kernwoorden met elkaar te vergelijken. Stel jezelf daarvoor de volgende soort vragen (de voorbeelden sluiten aan op de vragen hierboven):

• Wat is belangrijker: gesteund worden of je blij voelen?
• Wat is belangrijker: je blij voelen of voelen dat iemand van je houdt?

Door alle woorden met elkaar te vergelijken krijg je uiteindelijk een hiërarchie.

Als het onderscheid subtiel is, maak dan de de onderscheidingen specifieker:

• Vraag: wat betekent groei voor je, wat extase.
• Antwoord: Groei betekent het overwinnen van obstakels; extase betekent een totaal gevoel van persoonlijke vreugde.
• Vraag: Wat is belangrijker: het overwinnen van obstakels of een totaal gevoel van persoonlijke vreugde?

Als het nog niet lukt, vraag dan wat er zou gebeuren als je een waarde wegnam:

• Vraag: Zou je liever nooit extatisch zijn en wel groeien dan nooit groeien, maar wel extatisch zijn?

Als voorbeeld kun je eens proberen om een hiërarchie aan te brengen in wat in een intieme relatie voor jou belangrijk is:

Liefde / Extase / Wederzijdse communicatie / Respecct / Plezier / Groei / Steun / Uitdaging / Creativiteit / Schoonheid / Aantrekkelijkheid / Spirituele eenheid / Vrijheid / Eerlijkheid / etc.

De invloed van elke waarde

Als laatste stap in het inzicht krijgen is de volgende: geef bij elke waarde aan hoe je misschien informatie weglaat, vervormt of generaliseert en zo je eigen wens in de weg staat. Dit is een lastige stap, maar vergroot wel sterk je inzicht in je eigen gedrag.

Verander je waarden en je leven verandert

Waarden zijn de machtigste motivatiemiddelen die we hebben. Als je een slechte gewoonte wilt veranderen, kan de verandering heel snel gaan als je die verbindt met voor jou belangrijke waarden. Waarden zijn enorm belangrijke instrumenten voor positieve verandering. Door waarden te veranderen (hetzij door het oplossen van conflicten of het vergroten van de macht van bekrachtigende waarden) kunnen we ingrijpende veranderingen in ons hele leven teweegbrengen. 

Je kunt een waarde een andere plaats in je hiërarchie geven door de submodaliteiten te veranderen van de voorstellingen die de waarde bij je oproepen. Dat gaat op dezelfde manier als het veranderen van je overtuigingen: je wijzigt de submodaliteiten die ze bij je oproepen (kleuren, helderheid, afstand, geluid, timbre, temperatuur etc.). Een beschrijving van de NLP-methode daarvoor vind je op de pagina Hoe verander je je overtuigingen.

Als waarden conflicteren

Soms hebben mensen strijdige waarden, maar meestal gaat het bij een waarden'conflict' om een conflict tussen een paar van de vele bewijsprocedures. Stel iemand heeft als waarde 'aantrekkelijkheid' binnen een relatie. Dat zou voor een probleem kunnen zorgen naarmate de partners ouder worden. Je zou dan kunnen zorgen dat de waarde 'aantrekkelijkheid' lager in de hiërarchie komt, maar het is waarschijnlijk makkelijker om de bewijsprocedure voor wat aantrekkelijk is, te veranderen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Veel sitebezoekers vonden ook het volgende artikel interessant:

De weg naar succes volgens NLP

In grote lijnen bekeken is er volgens NLP een vaste weg richting succes. Hoe ziet die eruit?...

 

Wil je de rest van dit artikel lezen, klik dan even op De weg naar succes volgens NLP.